Автор: Др. Спец. Педијатар Каролина Ристова Стефановска
Едни од најчестите инфекции во детска возраст се инфекциите на уринарниот тракт, веднаш после оние на респираторниот систем. Можаат да се јаваат во било која возраст, но најчести се во првите пет години од детскиот живот.
Најчесто се предизвикани од микроорганизми кои вообичаено се наогаат на површината на телото или дигестивниот систем (цревата). Меѓу најчестите се E. Coli (во преку 90%), Proteus, Klebsiela, Enterobacter и други. Почести се кај женската популација, бидејки женската уретра е пократка и права во однос на машката и секако близината со аналниот отвор како и хигиенските навики во најраната возраст со што се олеснува брзиот премин на патогените кон мочниот меур… Уринарниот тракт се состои од бубрези(лев и десен), мочоводи, мочен меур и уретра низ која урината се исфрла кон надворешната средина…Внатрешноста на уринарниот тракт е стерилна, освен делот од слузокожата на уретрата на самиот нејзин излез. Урината има PH од 4, 8 -7, 2 односно од слабокисела до алкална и таа е неповолна за развојот на бактериите, но кај инфекциитерасте алкалноста на урината и тогаш станува поволна средина за развој на инфекции.
Причини за појава на уринарни инфекции:
–Намалена локална одбрана-намалена уродинамика при анатомски и структурни аномалии. Уроепителните клетки ја губаат бактерицидната моќ и се размножуваат (посебно при застојна резидуална урина).
-Недоволното празнење на мочниот меур (една од најчестите причини кај децата)… Нивната “зафатеност “ или зголемениот фокус на екраните доведува до “стегање”, одложување на мокрење за покасно или лесно “подмочкување”, со што се зголемува нивото нивото на застојна урина и се дава можност за раст на патогените инфекти… Оваа појава честа е и во училишна возраст, каде посебно девојчињата поради најчесто “нечисти тоалети”, го одложуваат мокрењето за кога ке се вратаат дома.. Со тоа настануваат и функционални пореметувања на мокрењето.
-Обстипација
Подолготрајната обстипација е многу голем проблем за уринарните инфекции. Зголемената цревна содржина прави застој, врши притисок врз бешиката, послабо мокрење и со тоа се олеснува развојот на патогени.
-Слаб внес на течности и несоодветен хигиено-диететски режим.
ПОДЕЛБА ПРЕМА МЕСТО НА ИНФЕКЦИЈАТА:
1. Инфекции на горен уринарен систем (pyelonephritis)
2. Инфекции на долен уринарен тракт (Cistitis, Uretritis)
КЛИНИЧКА СЛИКА:
Каква ќе биде клиничката слика, зависи од возраста, локализацијата и евентуалните анатомски или функционални аномалии.
НАЧИНИ НА ШИРЕЊЕ НА ИНФЕКЦИЈАТА:
-Асцендентен (колонизација на периуретрална флора со грам ” –“ бактерии)
-Хематоген (кај новородени)
Клинички на долен уринарен систем (Cistitis, Uretritis):
-Зачестено мокрење
-Болка и печење при мокрење.
-Макрохематурија на крај од микцијата.
-Нема знаци за инфламаторен синдром(SE, CRP, Leukociti, Fibrinogen)
Непрепознаен и нетретиран циститис, по асцендентен пат може да доведе до пиелонефритис.
Клиничка слика кај новородено и доенче:
Симптомите можаат да бидаат драматични… Детето е интоксицирано, дехидрирано, раздразливо, поспано, одбива оброк, губи во тежина, не напредува… Може да се јави повраќање, дијареа со што се јавува и дехидрација и метаболни пореметувања, па во такви случаи може да се јави и конвулзивен напад… Присутни се знаци на инфламаторен синдром… Значи клиничката слика оди како пиелонефрит, уросепса, менингит…
КЛИНИЧКА СЛИКА КАЈ ДЕТЕ НА ВОЗРАСТ ОД 2-3 ГОД:
Детето е високофебрилно (се јавуваат септични скокови на температурата), нема апетит, повраќа, се жали на стомачна болка, често има и дијареја… Оваа состојба често може погрешно да се толкува како цревна инфекција. Урината има непријатен мирис, темна боја, може да има траги од крв на пелената… Често има чешање и црвенило во перигениталната регија.
КЛИНИЧКА СЛИКА КАЈ ДЕТЕ ОД 5-6 ГОД:
-Фебрилност
-повраќање
-инфалматорен синдром Лумбална болка (најчесто тие сами ја опишуваат и локализираат).
ПОДЕЛБА ВО ОДНОС НА КЛИНИЧКИОТ ТЕК:
–Асимптоматска бактериурија (присуство на бактерија во урина, без клинички симптоми)
-Симптоматски-наод на бактерија во урина (бактериурија, пратена со клинички симптоми и тегоби)
ПОДЕЛБА ВО ОДНОС НА ПРИСУТНИ АНОМАЛИИ:
-Комплицирани (рефлукс урина, обструкција на мокрачни патишта, хирушка интервенција, дијабетес)
-Некомплицирани (без аномалии на уринарни патишта)
ПОДЕЛБА ВО ОДНОС НА ЧЕСТОТА НА ЈАВУВАЊЕ:
–Повторувачки (повеке од 2 уринарни инфекции во последните 6 месеци или повеке од 3 инфекции годишно)
-Реинфекции(кога доага до инфекција со друга бактерија после 7-10 дена од претходно излечената инфекција
-Релапс (После 3 недели од излекувањето повторно се јавува уринарна инфекција со истата бактерија)
ДИЈАГНОЗА НА УРИНАРНИ ИНФЕКЦИИ
-АНАМНЕЗА
-ФИЗИКАЛЕН ПРЕГЛЕД(Внимателен преглед на надворешни гениталии кој често се занемарува)
-АНАЛИЗА НА УРИНА
Основен предуслов за точна дијагноза е правилно земена мокрача, бидејки огромна е можноста за нејзина контаминација и добивање лажно позитивен резултат.
Кај доенчиња и мали деца се лепаат кесички кои собираат по минимум 10мл урина за анализа, откако претходно гениталиите се добро измиени со топла вода и сапун и добро исушени. Кај поголемите деца се зема среден млаз од урина. Покрај преглед на урина, потребно е и да се направат и лабораториски анализи (крвна слика, Ц-реактивен протеин, седиметација на еритроцити). Доколку имаме матна урина и микроскопски наод во седиментот од леукоцити, бактерии, еритроцити, се оди кон микробиолошко испитување (уринокултура) се со цел да го докажеме присутниот бактериски причинител на уринарни инфекции.
Доколку се детектира присуство на уринарна инфекција, потребно е понатаму и ехотомографски преглед. Во случај на вродени аномалии, се реализираат посложени дијагностички процедури.
ЛЕКУВАЊЕ
Инфекциите на долниот уринарен тракт се третираат со лекови (хемиотерапевтици) кои делуваат само на оние бактерии кои се предизвикувачи. Додека, инфекциите на горниот уринарен тракт се третираат со антибиотици со широк спектар на дејство. При полесни инфекции се оди со перорална терапија (преку уста), значи детето се третира во домашни услови. Доколку имаме потешка клиничка слика односно детето е интоксицирано, дехидрирано, тогаш е потребен болнички третман, при што се хоспитализира и се одпочнува со инфузиона рехидрациона и антибиотска терапија, се со цел детето да се стабилизира, рехидрира, да се елиминира акутната инфекција и да се намали можноста за бубрежно оштетување.
МЕРКИ ЗА ПРЕВЕНЦИЈА НА УРИНАРНИ ИНФЕКЦИИ:
-Соодветна хигиена на урогениталниот тракт
Правилна тоалета односно правилно бришење со тоалетна хартија од напред кон назад (кај девојчињата)
-зголемен внес на течности
-редовно празнење на бешиката
-навремена дијагноза и правилен третман на уринарните инфекции
-носење долна памучна облека, бидејќи несоодветната долна облека послабо апсорбира влажност, отколку памукот и со тоа се создава влажна погодна средина за развој на патогени.
-Внес на билни екстракти од брусница, бреза, витамин Ц, јогурт, (тие ја зголемуваат киселоста на мокрачата со што се намалува PH на урината, а при тоа им се отежнува на патогените бактерии нивно задржување на ѕидот на мочниот меур.
